Accountantskamer ECLI:NL:TACAKN:2026:74
Onvoldoende controle voorraad en transacties bij handelaar in gamecodes
Een accountant verleende een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening van een onderneming die handelde in fysieke goederen en digitale gamecodes, zonder voldoende en geschikte controle-informatie te verkrijgen. De klacht over de fysieke voorraadopname en de transacties met in Dubai gevestigde vennootschappen werd grotendeels gegrond verklaard.
- Controle
- Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid
- Fraude
- Dossier
De zaak
Een registeraccountant controleerde de jaarrekeningen van een onderneming die handelde in computergames, zowel fysiek als digitaal. Hij verleende een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening over het boekjaar 2020-2021. De onderneming raakte nadien in staat van faillissement. Een factoringmaatschappij die zich bij het verstrekken van financiering had gebaseerd op de gecontroleerde jaarrekeningen, stelde een tuchtklacht in.
De klacht omvatte meerdere onderdelen. Het verwijt dat betrokkene bekend was met een afwijkende Excel-voorraadadministratie werd ongegrond verklaard, omdat de gestelde discrepantie zich pas na afloop van het boekjaar manifesteerde en klaagster niet aannemelijk maakte dat betrokkene hiervan op de hoogte was. Ook het verwijt over de aantallen en titels van digitale gamecodes per balansdatum werd ongegrond verklaard.
Gegrond verklaard werden de verwijten over de fysieke voorraadopname en de transacties met in Dubai gevestigde vennootschappen. De fysieke voorraad was van materieel belang, maar de opname werd verricht door twee medewerkers van de onderneming zelf, zonder aanwezigheid van iemand uit het controleteam en zonder afdoende alternatieve werkzaamheden. Ten aanzien van de digitale gamecodes ontbraken werkzaamheden om het daadwerkelijke bestaan ervan vast te stellen. Bovendien had betrokkene, gelet op de onderkende frauderisico's en de omvangrijke handel met de Dubai-vennootschappen, nader onderzoek moeten doen naar de ratio van die transacties. De Accountantskamer verklaarde deze klachtonderdelen gegrond wegens schending van het fundamentele beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid.
De uitkomst
- Klacht ongegrond
- Klacht gegrond met tijdelijke doorhaling
Wat betekent dit voor de praktijk
Standaard 501 verplicht de accountant de fysieke voorraadopname bij te wonen wanneer de voorraad van materieel belang is, tenzij dit praktisch onuitvoerbaar is. Wanneer bijwoning niet mogelijk is, schrijft de standaard voor dat alternatieve controlewerkzaamheden worden uitgevoerd. Als ook dat niet lukt, moet de accountant zijn oordeel in de controleverklaring aanpassen. Een telling uitgevoerd door medewerkers van de entiteit zelf, zonder enige verificatie door het controleteam, voldoet niet aan deze eisen.
Bij digitale activa zoals gamecodes volstaat een verbandscontrole op basis van inkoop- en verkoopfacturen niet als enige maatregel om het bestaan en de conditie van die activa vast te stellen. De accountant dient aanvullende werkzaamheden te verrichten, bijvoorbeeld door codes operationeel te testen of een IT-audit te (laten) uitvoeren.
Wanneer de accountant significante frauderisico’s heeft onderkend, moet de opzet van de controlewerkzaamheden daar expliciet op zijn afgestemd. Transacties van materiële omvang met partijen in risicovolle jurisdicties, zonder een begrijpelijke economische ratio, vergen nader onderzoek. Een onduidelijk en niet gedateerd of ondertekend document is onvoldoende basis om de ratio van dergelijke transacties als aanvaardbaar te beschouwen.
Vakgenoten nemen hieruit mee dat het controledossier achteraf aantoonbaar moet maken hoe voldoende en geschikte controle-informatie is verkregen voor elk materieel balanselement, en dat bij frauderisico’s de uitgevoerde werkzaamheden expliciet zijn afgestemd op die risico’s. Vertrouwen op interne beheersingsmaatregelen van de entiteit zelf is bij onderkende frauderisico’s onvoldoende.